ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਸਮਾਂ ਚੁਣਦੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੀ ਦੇਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਣਕ ਤੇ ਜੌਂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਨੇ 1 ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ 2026 ਲਈ ਜਾਰੀ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਜ ਚੁਣਨ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਲਾਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ 20 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਝੋਨਾ ਕੰਬਾਈਨ ਨਾਲ ਵੱਢੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੀ ਪਰਾਲੀ ਇਕਸਾਰ ਵਿਛੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਜਾਂ ਸਮਾਰਟ ਸੀਡਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੀਜ ਲੈਣ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਾਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ
ਪੀਏਯੂ ਦੀ ਹਾੜ੍ਹੀ 2025–26 ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਪੁਸਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਨੂੰ ਕਣਕ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਅਰਸੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨਵਾਂ 2026–27 ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ PBW 803 ਅਤੇ ਸੀਡਰ ਨਾਲ ਬਿਜਾਈ ਲਈ PBW 869 ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦਰਜ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਰੀਦ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਾਣ ਕਰਨਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਲਈ ਪੀਏਯੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਡੀਓ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਲਾਹ ਦਾ ਸਾਲ, ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂਚਣ।
ਮਸ਼ੀਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਅੜਚਣ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ
ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। 5 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੱਗੀ ਨੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਬੇਲਰ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਨਹੀਂ।
ਉਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਅੰਦਰ ਪਰਾਲੀ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਗੱਠਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ, ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪੱਕਾ ਕਰਨ; ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਸ਼ੀਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ।