Human Rights Watch (HRW) ਯਾਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਗਰਾਨ ਸੰਸਥਾ ਨੇ 15 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹੂਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਮਾਮਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।
Human Rights Watch ਦੀ 15 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 20 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 24 ਅਗਸਤ ਦਰਮਿਆਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣੇ। HRW ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ Encelia, Daisy ਅਤੇ Amzan ਬਾਰੇ ਮਿਲੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਸਨ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
- HRW ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧ ਕਿਹਾ।
- 20 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੂਤੀਆਂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਨੌਂ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੱਸੇ।
- Tihamah ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
- HRW ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹਮਲੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਕਿਹੜੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਈ
HRW ਨੇ Encelia, Daisy, Tihamah ਅਤੇ Amzan ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਊਦੀ ਅਤੇ ਯਮਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਹੂਤੀਆਂ ਨੇ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ Encelia ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਊਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ Daisy ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
11 ਅਗਸਤ ਦੇ Tihamah ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਯਮਨ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। HRW ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਮੇਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਜਹਾਜ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਯਮਨੀ ਤਟ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਨਾਗਰਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਜੰਗੀ ਅਪਰਾਧ ਹਨ।
— ਨਿਕੂ ਜਫ਼ਾਰਨੀਆ, Human Rights Watch ਦੀ ਯਮਨ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਖੋਜਕਰਤਾ।
ਹੂਤੀਆਂ ਨੇ Tihamah ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ’ਤੇ ਸਾਊਦੀ ਫੌਜੀ ਸਾਮਾਨ ਸੀ। HRW ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਯਮਨ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਗਰਿਕ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ ਲਈ: ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਦਬ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ The Punjabi Times ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ। ਮੌਜੂਦਾ ਹਮਲੇ ਉਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੋਰ ਵਧੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਰਸਤੇ ਵੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਭਵ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੌਜੀ ਹੈ। ਜੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਸੰਭਾਵੀ ਫੌਜੀ ਲਾਭ ਨਾਲੋਂ ਬੇਹੱਦ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਮਲਾ ਅਨੁਪਾਤਹੀਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
15 ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ HRW ਨੇ ਹੂਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹਮਲੇ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੂਤੀਆਂ ਤੋਂ Tihamah ’ਤੇ ਕਥਿਤ ਫੌਜੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਗਿਆ ਸੀ; ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।